Jæja, það varð nú heldur lítið um
kosningafærslur hérna hjá mér í aðdragana þessara kosninga, eins
og ég hafði verið búinn að lofa, enda hefur verði þónokkuð mikið
að gera hjá í mínu lífi að undanförnu. Erna Lilja stækkar og
stækkar og er nú svo komið að hún er komin framúr 'stóru-frænku'
sinni sem er heilum fjórum mánuðum eldri. Að auki hefur margt
breyst í vinnunni hjá mér, yfirmaðurinn minn sagði óvænt upp upp
miðjan apríl og lét af störfum um síðustu mánaðarmót. Við þessar
breytingar munu einhverjar af þeim skyldum sem hvíldu á hans
herðum færast yfir á mig og mun það vonandi skýrast betur á
næstu dögum hvernig sú tilhögun er. Eitt er þó víst í þeim
málum, fylgist vandlega með Nokia Intellisync á næstu vikum.
Kosningarnar sem fóru fram sl. laugardag eru án
efa einhverjar tvísýnustu kosningar um árabil. Ekki man ég eftir
því að lokaniðurstaða hafi verið svona frábrugðin fyrstu tölum
síðan ég hafði (ó)vit á því að fara að fylgjast með
kosningasjónvarpi okkar landsmanna.
Án efa er Sjálfstæðisflokkurinn sigurvegari
þessara kosninga. Ekki nóg með það að ríkisstjórn héldi velli,
heldur styrkist flokkurinn um þrjú þingsæti og bætti við sig fylgi
með verulegum hætti um allt land nema í NV-kjördæmi. Nýbreytnin í
þessu endurspeglast líka í því að Sjálfstæðisflokkurinn á fyrsta
þingmann í öllum kjördæmum. Geir H. Haarde er með konunglega
litaröð, ef maður notar póker-myndlíkingar í þessu samhengi. Okkar
ágæti forsætisráðherra er með stjórnarmyndunarumboðið og ljóst að
Sjálfstæðisflokkurinn muni leiða næstu ríkisstjórn. Þau
formannsskipti sem áttu sér stað á kjörtímabilinu hafa því
fullkomnast í einu öllu því að Sjálfstæðisflokkurinn er að bæta
talsverðu við sig.
Vinstri-Grænir unnu mest á allra flokka ef litið
er til aukningar á fylgi frá fyrri kosningum og fjölgun þingsæta.
VG háði öfluga kosningabaráttu og er greinilegt að þessi flokkur
hefur fest sig í sessi sem hið sósíalíska vinstri afl sem mætti
túlka sem líklegri höfuðandstæðing Sjálfstæðisflokksins heldur en
Samfylkingu nokkurn tímann. Þó eru mörg mál sem að VG hafa sterkar
skoðanir á sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur einnig sterka skoðun á.
En vandinn við flokka með sterkar skoðanir endurspeglast hvergi
betur en í þeim málum sem þeir eru á öndverðu meiði með.
Frjálslyndi flokkurinn heldur velli, sem er ef
til vill óvæntustu fréttirnar í þessum kosningum. Þrátt fyrir
mikinn öldusjó í innra starfi flokksins, sem olli því að
erfðaprinsessa flokksins og dóttir stofnanda hans sagði skilið við
flokkinn og tók með sér drjúgan hlut af grasrót Frjálslynda
flokksins að þá kom það ekki að skapi, flokkurinn heldur
þingsætunum sínum. Þó má skilja það að sú staðreynd að Magnús Þór
Hafsteinsson, varaformaðurinn sem háði mikla baráttu við Margréti
Sverrisdóttur um það embætti á landsfundi flokksins, næði ekki
kjöri á Alþingi að kjósendur hefðu ef til vill frekar viljað sjá
Margréti í hans embætti. Eins tel ég nú ekki vera mikinn missi í
Sigurjóni Þórðarsyni sem náði ekki kjöri í NA-kjördæmi, enda hef ég
lengi talið að sá maður geri meira gagn með munninn lokaðan heldur
en hitt. Þó tel ég nú að þetta verði síðasta kjörtímabil
Frjálslynda flokksins, enda eru ekki miklar líkur á því að flokkur
sem skartar engum kvenmanni í sínum helstu embættum og þingsætum
verði seint talinn til afreka í því hugarfari sem snýr að jöfnum
rétti kynjanna í þessu samfélagi.
Þá er það neðri deildin en hana leiðir
óhjákvæmilega Framsóknarflokkurinn sem vægast sagt galt afhroð í
þessum kosningum. Framsókn, líkt og Sjálfstæðisflokkurinn og
Samfylkingin, skipt um forystuna hjá sér á kjörtímabilinu. Virðist
sem svo að það ekki hafa bjargað einu né neinu í þeirra málum og í
stöðu þeirra í þjóðfélaginu, sem kom svo skýrt fram í
borgarstjórnarkosningum í fyrra. Fylgistapið og þingmannamissirinn
er áfall fyrir þennan rótgróna flokk sem virðist ekki eiga nema í
kringum 10% grunnfylgi á landsvísu. Framsókn hefur gjörsamlega
mistekist að höfða til fólks á höfuðborgarsvæðinu og veltir maður
sér hreinlega fyrir því hvort að þessi flokkur sé ekki bara best
geymdur út á landi? Jafnvel með höfuðstöðvar á Akureyri og væri í
raun að einbeita sér fyrst og fremst að landsbyggðarmálum með
beinum hætti? Ef þessi hugmynd hljómar fáránlega að þá hugsa ég
samt að hún myndi skila flokknum meira fylgi því að allt annað sem
þeir hafa gert endurspeglast í tapi þeirra sem átti sér stað á
laugardaginn.
Samfylkingin, sjálfskipaður höfuðandstæðingur
Sjálfstæðisflokksins, reið ekki frá feitum hesti þetta árið og
virðist frekar að um ólseiga meri hafi verði að ræða þegar það kom
að fararskjótum fyrir þennan flokk. Fylgistap frá fyrri
þingkosningum sem og færri þingsæti geta ekki talist viðunandi
árangur fyrir þennan jafnaðarmannaflokk, sem sækir svo sterkt í
hina öflugu jafnaðarmannaflokka í hinum Norðurlöndunum sem og í
Bretlandi. Sú velgengni sem þar hefur átt sér stað virðist ekki
hafa skilað sér til Samfylkingarinnar og væri hægt að skrifa heila
doktorsritgerð um ástæður þess. Þó ber náttúrulega hæst
formannsskiptin sem áttu sér stað í flokknum á kjörtímabilinu.
Ólíkt Sjálfstæðisflokknum að þá virtist sem svo að formannsskiptin
í Samfylkingunni hafi verið síðasti andardráttur Kvennalistans til
að hafa bein áhrif á starf flokksins enda fannst manni sem svo að
kosningafagnaður Samfylkingarinnar á laugardaginn hafi verið nær
því að vera árshátíð Kvennalistans með Þórhildi Þorleifsdóttur í
broddi fylkingar upp á sviði. Það er aldrei gæfulegt að þvinga í
gegn formannsskipti nema um sökkvandi skip sé að ræða og þrátt
fyrir að Samfylkingin hafi minnt meira á gamlan dísel-togara sem
væri búið að mála upp á nýtt að þá mátti hann eiga það að hann var
á floti.
Íslandshreyfingin kom af stað ákveðinni umræðu í
þjóðfélaginu, sem virtist deyja með álsverskosningunni í
Hafnarfirði í lok mars. Ómar Ragnarsson, sem verður að öllum
líkindum stoppaður upp og settur á Þjóðminjasafnið á endanum, var
ekki trúverðugur sem stjórnmálaforingi í mínum huga. Samt er ef til
vill mestu mistökin í þessari hreyfingu hvernig Margrét
Sverrisdóttir hélt á sínum málum. Konan sem hafði allt í hendi sér
eftir hetjulega úrsögn úr Frjálslynda flokknum. Jafnvel var rætt að
aðrir flokkar hafi borið víurnar í þennan kvenkost enda finnast á
byggðu bóli ekki margar konur sem eru jafn glæsilegar og hún,
allaveganna í stjórnmálastarfi almennt. Hinsvegar kaus hún að fara
í framboð innan þessarar hreyfingar og við það týndist hún
hreinlega. Svo dúkkaði hún upp í Silfri Egils á sunnudaginn,
grautfúl yfir þessum kosningaúrslitum og ennþá fúlari yfir því að
mæta Jóni Magnússyni, sem átti einhvern þátt í því að bola henni í
burtu en Jón náði kjöri inn sem þingmaður Frjálslynda flokksins.
Sjaldan hefur maður séð salti nuddað eins fast í jafn opið sár og
átti sér stað í þessum þætti.
Þá er það upptalið. Þegar þessi orð eru rituð er
ekki ljóst hvaða ríkisstjórn mun taka við stjórnartaumunum næstu
fjögur árin. Eins og staðan er núna að þá stendur stjórnin og mun
hún standa þangað til annað kemur í ljós. Mitt mat er það að á
föstudaginn verði orðið ljóst að Sjálfstæðisflokkurinn og
Framsóknarflokkurinn munu ekki verða áfram í stjórn og
Sjálfstæðisflokkurinn sé búinn að ná samkomulagi við Samfylkinguna
um stjórnarsamstarf. Mun þessi stjórn því verða nefnd
'Uppstignarstjórnin'. En hvað veit ég svo sem hvað mun gerast? Ég
spáði því einu sinni að Þorsteinn Pálsson myndi snúa aftur í
kosningaslag og leiða borgarstjórnarflokk Sjálfstæðismanna til
sigurs í borginni 2006. Annað var upp á teningum þá en kannski
verður Þorsteinn bara næsti forseti Íslands?